Boot Loaders

කලින් දාපු පොස්ට් එකට හොද ප්‍රතිචාර තිබ්බ නිසාම අද මම හිතුව වැඩිය කතාබහට ලක් නොවුන ඒත් අතිශය වැදගත් කොටසක් වන “Computer Boot up” එක ගැන පොස්ට් එකක් ලියන්න.( අත්පොලසන් නාදයක් ) මේකෙදි අපි ප්‍රධාන වශයෙන්ම “Boot loaders” ගැන වගේම ඒවා භාවිතා කරන විදියත්, විශේශයෙන්ම “usb booting” ගැනත් කතා කරනවා.
හරි එහෙනම් මුලින්ම බලමු Boot කියන්නේ මොකක්ද කියලා…..
සිරා සීන් එක මොකක්ද මේ boot වීම නැත්තං boot up එක කියලා කියන්නේ? Boot වෙනවා කියන්නේ කෙල්ලෙක්ට ලවු කරලා එකී අපිට කොකා පෙන්නලා දාල ගියාම හොටු පෙර පෙර ඉන්න සින එකට (සිනහවක්) නෑ නෑ සීරියස් කියන්නේ boot වෙනවා කියන්නේ අපි කම්පුටරේ අස්සේ අතපත ගාලා අර පවර් බටන් එක ඔබපු වෙලාවෙ ඉදන් මෙහෙයුම් පද්ධතිය පණගැන්වෙලා කොම්පුටරෙන් සාමාන්‍ය වැඩකටයුතු කරන්න පුලුවන් තත්ත්වයට පත්වෙන තුරු කොම්පුටරේ (පරිගණකය) අස්සේ වෙන වැඩ ටිකට.
අද කලේ භාවිතා කරන නෝමල් කොම්පුටරේක මේ boot up ක්‍රියාවලියට ගතවෙන්නේ තප්පර 17ක් වගේ කාලයක්,එත් සමහර ඒවා on බට්න් එක ඔබල තේකක් හදන් එක බොනකනුත් on වෙනවා.ප්‍රධාන වශයෙන් boot up ක්‍රියාවලිය පියවර තුනකින් සිද්ධ වෙනවා.

1. POST (Power On Self Test) ක්‍රියාවලිය.
2. පර්යන්ත උපාංග සොයා ඒවා ස්ථාපනය.
3. මෙහෙයුම් පද්ධතිය සොයා පණගැන්වීම.

boot loaders කියන්නේ මොනවද?
හැම කොම්පුටරයක්ම වගේ ඉහත දක්වපු පියවර ටික පටන් ගන්න පරිගණක වැඩසටහනකට ඉඩ දෙනවා.ඒකට සිංහලෙන් කියන්නේ soft boot කියලා.පරිගණකයක් POST එක කරාට පස්සේ ඒ පරිගණකයේ තියෙන මෙහෙයුම් පද්ධතිය හොයලා,ඒක ධාවනය කරන පරිගණක වැඩසටහනට තමයි boot loader එක කියලා කියන්නේ (Andoid bootloader එක ගැන කට්ටිය අහලත් ඇතිනේ).
boot loaders වලට උදාහරණ විදියට syslinux, isolinux, grub කියන ඒවා ගන්න පුළුවන්. මෙහෙයුම් පද්ධතිය ස්ථාපනය කරලා තියෙන මාධ්‍යට අනුව (දෘඪ තැටියකද, සුසංහිත තැටියකද නැත්තම් usb එකකද යන්න අනුව) යෙදා ගන්න boot loader එක වෙනස් වෙනවා.CD හෝ DVD එකක පෙර ස්ථාපනය කරන ලද (pre-installed) ලිනක්ස් වගේ මෙහෙයුම් පද්ධතියකට නං boot loader එක විදියට isolinux යොදා ගන්නවා.Windows 7 දෘඪ තැටියට ස්ථාපනය කලාම එයා boot loader එක විදියට යොදා ගන්නේ grub. ශරි දැන් මේ සිසන් කාලේ වැඩිපුරම භාවිතා වෙන boot loaders ටිකක විස්තර ටිකක් බලමුකෝ.
01) SYSLINUX —
Syslinux කියන්නේ MS-DOS/Windows FAT filesystem එක යටතේ වැඩ කරන ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ධාවනය කරන්න භාවිතා කරන boot loader එක.මේක සිද්ධ වෙන්නේ Windows හෝ DOS තියෙන පරිගණකයකට ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් ස්ථාපනය කලාම.ඒ වගේම තමයි usb එකකට ස්ථාපනය කරන්නෙත් මේ Syslinux.කොටින්ම කිව්වොත් FAT filesystem එක සම්බන්ධ boot loader එක Syslinux(වැවු කියන්න පින්වතුනි).
02) ISOLINUX —
isolinux කියන්නේ ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධතියක් සීඩී තැටි (CD/DVD) වලින් ධාවනය කරන්න යොදා ගන්න boot loader එක.මේක syslinux වලම සංස්කරණයක්.
03) EXTLINUX —
මේකත් syslinux වල තවත් එක සංස්කරණයක් මේක යොදා ගන්නේ ext2/ext3/ext4/btrfs වගේ filesystem වලදි ලිනක්ස් මෙහෙයුම් පද්ධති ධාවනය කරන්න.හන්තාන ලිනක්ස්, fedora වගේ මෙහෙයුම් පද්ධතියක් අපේ දෘඪ තැටියට ස්ථාපනය කලාම boot loader එක විදියට යොදා ගන්නේ extlinux.
04) NTLDR(NT LOADER) —
මේක Windows කාරයොන්ගේ boot loader එක.WINDOWS NT වර්ගයෙ මෙහෙයුම් පද්ධති වල තමයි මේක භාවිතා කරන්නේ.Filesystem එක එච්චර වැදගත් නෑ.NTFS/FAT/FAT32 ඒවගේ වැඩ.මේ විශේශත්වය තමයි දෘඪ තැටි වල විතරක් නෙමෙයි cd/dvd වලිනුත් usb වලින් WINDOWS NT වර්ගයෙ මෙහෙයුම් පද්ධති ධාවනය කරද්දිත් NTLDR යොදාගන්න පුලුවන්.
05) GNU GRUB ( GNU GRand Unified Bootloader)
මේක GNU ව්‍යාපෘතියේ වැඩක්( ඒ කිවුවේ open source ලගේ වැඩක්).GRUB යොදාගෙන ලිනක්ස් වගේම වින්ඩෝස්, ඩොස් මෙහෙයුම් පද්ධතිත් එකම ධවක මාධ්‍යකින් (bootable media) ධාවනය කරන්න පුලුවන්.ඒ කියන්නේ මේක multiboot පද්ධතියක් හදන්න යොදා ගන්න පුලුවන්.(අපි ඔය සිංහලෙන් ඩුවල් බුට් කියන්නේ මේකට තමයි) Windows 7 හා ඊට පස්සේ ආපු මෙහෙයුම් පද්ධති වල boot loader එක GRUB වලම සංස්කරණයක් (GRUB4DOS).
හරි අදට ඇති මහන්සියි ටයිප් කරලම මේකේ රස කතාවක් තියනවා android කාරයොන්ට. සමහර පොන් වලට අපි ෆ්රම්වෙයා ෆ්ලෑෂ් කරද්දී පපුව කුල් වේන සින් තියෙන්නේ boot stack වගේ ඒවා අන්න ඒවාට bootloader එක unlock කරලා ගොඩ දාන්න පුළුවන් ඕනෙනම්.ඒ ගැන විස්තර පස්සේ කියනම් නිවී සැනසිල්ලේ.
තව දෙයක් සමහරු වින්ඩෝස් ගහන්න යද්දී හාඩ් එකේ පාටිෂන් කඩන්නත් බැ ෆෝමැට් කරන්නම වෙනවා සේරම.එහෙම වෙන්නේ UEFI off කරලා තිබ්බම. ඉතින් අනිත් දවසේ එහෙම දේවල් උනොත් කරන්න තියෙන්නේ මුලින්ම ගිහින් බූට් ඔප්ෂන් වලින් UEFI on කරලා පෙන් එක හරි රෝම එක හරි බුට් කරන්න UEFI වලින්.හම්මෝ ඇති දැන්නම් බුදුසරණයි එහෙනම් හැමෝටම ඊලග පොස්ට් එක දානම් bootloader එක unlock කරන්නේ කොහොමද කියලා.
ලිවුවේ හරිත් දිල්ශාන්.
#Shap_Manasick
#HarithDilshan
උපුටා ගන්නේ නම් නමවත් ඉතිරිකරන්න…..